Dodatek dopełniający jako uzyskanie lub utrata dochodu - nowelizacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Dodatek dopełniający jako uzyskanie lub utrata dochodu - informacja w sprawie ustawy z dnia 27 września 2024 r. o zmianie ustawy o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. 2024 poz. 1615) – nowelizującej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez rozszerzenie definicji uzyskania i utraty dochodu.

Dnia 1 stycznia 2025 roku weszły w życie przepisy ustawy z dnia 27 września 2024 roku o zmianie ustawy o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw. Ustawa wprowadziła dodatek dopełniający do renty socjalnej w wysokości 2520 zł brutto miesięcznie dla osób całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji.
Uwaga: wypłaty dodatku dopełniającego do renty socjalnej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczną się w maju 2025 roku (w terminach płatności rent socjalnych), jednak z wyrównaniem od stycznia.

Powyższa ustawa znowelizowała również przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie przepisów dotyczących katalogów okoliczności uznawanych za oznaczające uzyskanie i utratę dochodu.
Należy pamiętać, że definicja dochodu, który brany jest pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych jest określona w obowiązującym od ponad 20 lat art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, dochodem, przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
c)  enumeratywnie wskazane dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W związku z tym,  że dodatek dopełniający wprowadzony ww. ustawą z dnia 27 września 2024 roku o zmianie ustawy o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to dodatek ten będzie również uwzględniany przy ustalaniu prawa do uzależnionych od dochodu świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Ponadto uzyskanie dodatku dopełniającego jak i jego utrata będą stanowić odpowiednio zarówno uzyskanie dochodu jak utratę dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ponieważ dodatek ten jest wymieniony w katalogach dochodów utraconych i dochodów uzyskanych w tych ustawach (art. 3 pkt 23 lit. d i art. 3 pkt 24 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 2 pkt 17 lit. d i art.  2 pkt 18 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).

Należy również mieć na uwadze, że zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym dany okres zasiłkowy, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. 
Powyższe przepisy oznaczają, że uzyskaniem dochodu jest uzyskanie dodatku dopełniającego, tj. uzyskanie kwoty pieniężnej przyznanego dodatku dopełniającego (a nie uzyskanie decyzji, uzyskanie uprawnienia, czy uzyskanie prawa do dodatku dopełniającego). Oznacza to, że jeśli pierwsza wypłata dodatku dopełniającego będzie miała miejsce w maju 2025 roku to właśnie ten miesiąc będzie miesiącem uzyskania dochodu w rozumieniu ustawy (a nie np. styczeń 2025 r. czyli miesiąc od którego dodatek dopełniający został przyznany). Z kolei miesiącem następującym po miesiącu uzyskania dochodu będzie czerwiec 2025 r.  i w związku z tym miesięczną kwotę dodatku dopełniającego z tego miesiąca (czyli bez wyrównania za okres styczeń- maj ) należy uwzględnić przy ponownym przeliczaniu dochodu rodziny.
Dotyczy to również odpowiednio świadczeń z funduszu alimentacyjnego – art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.